Het fatsoen van Jan Mulder

Gisteren beschreef Auke Kok op de opiniepagina van NRC Handelsblad de speelstijl van het Nederlands Elftal als PVV-voetbal. In zichzelf gekeerd, behoudend, defensief, zonder avontuur, zonder lef en met een totaal gebrek aan flair en stijl.

Ik vind dat wel leuk gevonden maar ik ben het niet met hem eens. Onze mannen proberen slechts een WK te winnen - na de wedstrijd tegen Brazilië praten we wel verder. Nee, ik wilde de kwalificatie die Kok aan de voetballers meegeeft juist op de media zelf plakken.

En dan heb ik het niet eens over de schandalige manier waarop de media Geert Wilders salonfähig hebben gemaakt door hem een podium te geven. Nou goed; nu we het er toch over hebben: ik weet niet hoe jullie dat hebben ervaren maar ik was in shock toen Geert Wilders opeens opdook als gezellig keuvelend belpanellid in de grote televisieshow naar aanleiding van de aardbevingsramp in Haïti.

En zo ging het nog even door. Geert Wilders wordt onthaald in RTL Boulevard - ik was verbijsterd toen de Cosmopolitan het eerste nummer van een nieuwe editie aan Geert Wilders overhandigde. Waarom zou je dat doen? Denken die mensen dan nergens over na? Ja, natuurlijk denken die wel na maar over verkeerde dingen. Wilders is publiciteit en dus goed voor de kijk- en verkoopcijfers.

En zo kwam er een hele enge symbiose tot stand waarmee media zichzelf konden versterken en Geert Wilders zich kon presenteren als een geaccepteerde politicus en als hij dan geaccepteerd werd, dan waren zijn ideeën ook acceptabel. Want in weerspraak tot wat sommige lieden ons willen doen geloven, is het publiek dat op Wilders stemt wel dom - het kan toch niet waar zijn dat de PVV in Limburg de grootste partij is geworden omdat de lijsttrekker een dialect spreekt dat je bekend in de oren klinkt. Dat zoiets als een verworvenheid als godsdienstvrijheid overstijgt.

Maar goed, we dwalen af. Ik wou het over iets heel anders hebben. Over kleine, naar binnen gekeerde journalistiek, waar de Nederlandse media zich in de volle breedte aan schuldig maakt als het over Afrika gaat in het algemeen en over Zuid-Afrika in het bijzonder.

Het beeld dat door de media decennia lang van Afrika wordt geschetst, is dat van een achterlijk, kansloos verloren continent vol honger en oorlog, waarmee het nooit wat zal worden. Dat het Afrikaanse continent al een jaar of tien een systematisch hogere economische groei heeft dan Europa en dat Afrika meer is dan armoede alleen, maakt het blijkbaar nodeloos complex.

En wat zullen wij als media met dat achterhaalde, eendimensionale beeld van Afrika doen? Bevestigen? Mwahh. Ehh... doorbreken en iets fris doen? Nee! Versterken dan misschien? Ja, dat is misschien wel het beste - en zeker het makkelijkste. De lokroep van de township is voor de Nederlandse mediaprofessional sterker dan die van een batterij zingende sirenen.

Een aantal jaren gelden deed ik de hoofdredactie voor een sponsored magazine van Canon. Ik zette bij een journalist en een fotograaf een artikel uit over jonge, rijke en succesvolle Zuid-Afrikanen in Kaapstad. Welke universiteit scoort het best, welke business doet het goed, wat zijn de hipste nachtclubs, de beste stranden?

"Ja leuk!" kirde de fotograaf. "En dan gaan we daarna naar de townships, voor het schrijnende contrast!"

Je kunt in Soweto je kont niet meer keren want de complete Nederlandse media staat te draaien, schrijven en zwoegen in de township. Zo ook het NOS Journaal. Voorafgaand aan iedere wedstrijd van Oranje begeeft het NOS Journaal zich in de township, op zoek naar tovenaars die een handje schelpen werpen om zo te kunnen zien hoe het Nederlands elftal het eraf zal brengen.

Ruim een jaar geleden ontmoette ik Jan Mulder. Ik was vanuit co-producent Africa Interactive betrokken bij het NPS programma Wereldkampioen van Afrika, waarvoor op locatie zou worden gaan gefilmd in Marokko, Mali, Ghana, Ivoorkust en Zuid-Afrika.

Elk van de vijf uitzendingen kreeg een thema mee. Het thema Magie & Voetbal veegde Jan meteen van tafel.

"Het kan me niet schelen hoe belangrijk het thema is en hoe integer je het gaat filmen. Als dat thema blijf staan, trek ik me terug. Dat kan echt niet hoor. Elke journalist die iets doet over Afrikaans voetbal, kruipt meteen de hut van de plaatselijke tovenaar binnen. Het is niet om aan te zien. Mij gaat het om Afrikaans voetbal."

Natuurlijk had niemand aan tafel toen kunnen bevroeden hoe erg het een jaar later zou worden.

Jan is mijn held.


Lees van Bas ook:

- Ik was 14 en werd misbruikt door een priester
- Bavaria wint komend jaar alle prijzen...
- Ruben van der Meer doet Cup-a-Soup voor Itec
- BVA voorzitter Jan Driessen herdefinieert reclame
- Sweet sweet France...